Laat mensen niet vallen

Kim Scheerder (51) werkte tijdens de pilot Levensloopbegeleiding VAB vijf jaar lang als procesbegeleider, waarin ze groei en ontwikkeling voor de levensloopbegeleiders faciliteerde. Doordat ze te maken heeft met autisme in haar eigen omgeving, was haar motivatie om van betekenis te zijn groot. Zo ook om bij te dragen aan het op de kaart zetten van Levensloopbegeleiding VAB.

Kim werkte in het verleden als actrice, geeft nu les op de theaterschool en biedt trainingen en coaching aan uiteenlopende organisaties. De rode draad in haar werk is: mensen in beweging krijgen en positieve verandering in gang zetten. De rol van procesbegeleider kwam toevallig op haar pad via een oproep op Linkedin. “Omdat ik in mijn eigen omgeving te maken kreeg met autisme, wilde ik hier graag zoveel mogelijk over leren. Ook vond ik het belangrijk om van betekenis te zijn voor mensen met autisme en mijn steentje bij te dragen,” legt Kim uit. Met deze motivatie en haar expertise was de rol haar op het lijf geschreven.

Groei en ontwikkeling faciliteren

Kim legt uit dat een procesbegeleider zich bezighoudt met twee belangrijke dingen: “Het organiseren van intervisie én invulling geven aan extra scholing, zoals het volgen van trainingen en workshops. Op deze manier faciliteer je groei en ontwikkeling voor de levensloopbegeleiders.” Volgens Kim is intervisie altijd van belang voor elke professional. Maar omdat je als levensloopbegeleider mensen ondersteunt binnen verschillende levensgebieden, is deze reflectie extra belangrijk.

Als levensloopbegeleider richt je je niet op één aspect binnen iemands leven. Je bent doorlopend beschikbaar om met iemand mee te denken en samen naar oplossingen te zoeken, of het nu om werken, studeren, wonen of sociale contacten gaat. Je bent er voor iemand wanneer en zolang dit nodig is. “Tijdens de intervisie bespreken levensloopbegeleiders wat ze tegenkomen, waar ze weerstand voelen of over twijfelen. Als procesbegeleider zorg je voor een ruimte waarin mensen zich veilig voelen om zich kwetsbaar op te stellen.”

Vrijheid om met iemand mee te bewegen

Een levensloopbegeleider heeft de vrijheid om ondersteuning te bieden op de manier die op dat moment nodig is. Zoals even meedenken over een praktische vraag of intensievere ondersteuning bieden tijdens een stressvolle periode. Ze vergelijkt het met een zwembad. “In een zwembad kun je lijnen spannen om in rechte banen te zwemmen, bij levensloopbegeleiding zijn die lijnen er niet.” Je werkt wel binnen een kader, maar er is meer ruimte om met iemand mee te bewegen. Deze vrijheid is heel waardevol, maar het brengt soms ook vragen met zich mee. “Wat zijn jouw eigen grenzen? Wat doe je wel en wat niet? Wat past vanuit een professioneel perspectief? Maar vooral ook: wat voelt goed binnen de menselijke en gelijkwaardige relatie?”

Zo was er bijvoorbeeld een begeleider die graag zelfgemaakte oliebollen bij iemand wilde langsbrengen met oud en nieuw die zij begeleidde. “Haar gevoel zei dat ze dat gewoon moest doen. Maar kan dat wel? Is dat gepast? Ze heeft het gedaan en blij toe, want het was meer dan welkom en het heeft alleen maar gezorgd voor meer vertrouwen.” Ook bood een handige begeleider aan even iets te repareren bij iemand in huis. “Dit past misschien niet helemaal bij iemands functie, maar degene die begeleid werd was er enorm mee geholpen en voor de begeleider was het een kleine moeite. De band is er alleen maar beter op geworden.”

Mensen scherp houden en het proces bewaken

Een procesbegeleider houdt mensen ook scherp en bewaakt het proces vanuit een neutrale positie: “Doen we nog wat de bedoeling is? Volg je nog steeds het pad van de persoon met autisme of probeer je daarin te veel te sturen vanuit je eigen verwachtingen?” Ook zie je erop toe dat de begeleiders goed voor zichzelf blijven zorgen. “Hoe gaat het met hen? Wat hebben zij nodig om goed en gezond te functioneren?” Want alleen als het met hen goed gaat, kunnen ze er ook optimaal voor de ander zijn.

Als groep bepaal je samen welke kennis nog mist en wat de begeleiders nodig hebben of willen leren. Over autisme, maar ook over het bieden van effectieve begeleiding vanuit gelijkwaardigheid en het levensloopperspectief. De procesbegeleider organiseert vervolgens deze trainingen en workshops. “Tijdens de pilot hebben we echt heel veel van (ervaringsdeskundige) experts geleerd. Deze trainingen waren ontzettend waardevol, waaronder die van Jan-Pieter Teunisse over de focus op een betekenisvol leven.”

Blijf beschikbaar, laat mensen niet vallen 

Kim hoopt van harte dat levensloopbegeleiding VAB beschikbaar komt voor de mensen die daar baat bij hebben. Ze weet door haar persoonlijk situatie hoe stressvol het kan zijn als ondersteuning dreigt weg te vallen. “Bij organisaties zoals GGZ of een Buurtteam help en ondersteun je mensen daar waar nodig is, om vervolgens ook weer het dossier af te sluiten. Als je autisme hebt kun je blijvend ondersteuning nodig hebben. Op het ene moment meer dan op het andere. Dan sluit je niet zomaar het dossier, integendeel zelfs, je blijft aanwezig en doet wat nodig is”

Levensloopbegeleiding werkt preventief en voorkomt dat iemand in een neerwaartse spiraal terechtkomt. Dat is in eerste instantie van groot belang voor de persoon zelf, maar ook beter voor de omgeving, het systeem en de financier. Het vraagt misschien in eerste instantie om een investering. Maar als je blijft monitoren, kun je ook eerder ingrijpen en problemen voorkomen. Op de korte en de lange termijn.

Afbeelding

Loop naast iemand of 10 kilometer achter iemand. Maar blijf beschikbaar En nabij. Als is het voor dat ene telefoontje om even in te checken. Niet roepend vanaf een afstand, maar afdalen, kijken, voelen, aanwezig zijn. Laat mensen niet vallen. Ben er.